
The missed spot kick that shook the Blades
Wedstrijden om het kampioenschap of promotie zijn geweldig om te bekijken. De vreugde bij de spelers en de fans is geweldig om te zien. Toch gaat er niets boven een echte degradatiekraker. Het liefst tussen twee teams die allebei nog om degradatie spelen. Die emoties daar zijn vaak nog mooier en oprechter. Een juweeltje in deze categorie werd gespeeld op 2 mei 1981. Plaats van handeling was Bramall Lane, de thuishaven van Sheffield United. Tegenstander het onbeduidende Walsall. Op het spel stond het behoud van een plekje in de Third Division. Nummer 17 Sheffield United tegen nummer 21 Walsall. De Blades tegen de Saddlers, een affiche om je vingers bij af te likken destijds. Waar Sheffield United aan één puntje genoeg had (hoewel een nederlaag ook nog niet per se rampzalig hoefde te zijn vanwege het superieure doelsaldo ten opzichte van de zeven andere clubs die op die dag nog konden degraderen) moest Walsall winnen om erin te blijven.
Voor Sheffield United was het eigenlijk een unieke situatie waarin ze verzeild waren geraakt. Nooit eerder speelde de club op het laagste Engelse profniveau. Eigenlijk was de Third Division al ver beneden de stand van deze club. Eenmaal werden de Blades landskampioen en daarnaast werden er nog vier FA Cup's gewonnen. Alleen al vanwege dit palmares hoorde de club thuis op het hoogste niveau, maar de realiteit was anders. De club was twee jaar eerder voor het eerst afgedaald naar het derde niveau en was daar meteen de favoriet om kampioen te worden. Dit leken ze ook lang waar te maken. Op Boxing Day reisde de club als koploper af naar Hillsborough van stadsgenoot Sheffield Wednesday. De Blades waren favoriet in deze uitvoering van de Steel City derby, maar het werd een grote domper. Bijna 50.000 man (een record voor een wedstrijd op het derde niveau) zagen na 90 minuten een 4-0 uitslag op het scorebord, de grootste winst ooit voor een team in de derby van Sheffield. De wedstrijd zou later de boeken ingaan als de Boxing Day Massacre. Sheffield United raakte de weg helemaal kwijt en eindigde uiteindelijk als twaalfde, doordat er amper nog een wedstrijd werd gewonnen. Slechts vier maal wonnen de Blades nog van de 22 wedstrijden na de slachting op Hillsborough. Het negatieve gevoel werd meegenomen naar het seizoen erop (hoewel ze na zeven wedstrijden nog altijd fier bovenaan stonden) en zo kon Sheffield United nog kon degraderen op de laatste speeldag.
Voor Walsall zou een degradatie minder verrassend zijn. Een seizoen eerder waren ze nog gepromoveerd uit de Fourth Division naar de Third, het natuurlijke niveau van Walsall. De twintig jaar hiervoor speelde Walsall namelijk er maar liefst zeventien in de Third Division. De andere drie jaar waren er twee in de Second en dan dat ene seizoen in de Fourth. De club had, ondanks de grote concurrentie van voetbalreuzen als Wolverhampton Wanderers en West Bromwich Albion en de twee clubs uit Birmingham, toch een redelijke achterban ontwikkeld. Die achterban kon wel eens kleiner worden als Walsall een vaste Fourth Divisionclub zouden gaan worden. Zaak dus voor de Saddlers om niet een heen-en-weer te gaan worden.
De wedstrijd tussen Sheffield United en Walsall had nog een extra tintje. De Ierse international (en destijds tevens all-time topscoorder van dat land) Don Givens was namelijk in het voorjaar van 1981 zo goed als rond met Walsall. Hij zou voor de Saddlers gaan spelen en ze zo te helpen om degradatie te voorkomen. Dat hij voor het relatief kleine Walsall koos, kwam door de band tussen hem en de manager van die club. Op het laatste moment besloot Givens echter voor Sheffield United te kiezen, iets dat kwaad bloed zette bij Walsall. Givens zou, hoe kan het ook anders, een grote rol gaan spelen in de wedstrijd en de oudere fans van beide clubs denken bij zijn naam meteen terug aan deze wedstrijd, maar daarover later meer.
Bramall Lane zat goed vol met rauw volk deze middag. De Blades stonden dan wel ergens onderin, maar als alleen de thuiswedstrijden zouden gelden, zou de club de bovenin hebben gestaan. Een stevige thuisreputatie dus, niet in de laatste plaats door de intimiderende sfeer die de hooligans creëerden op de terraces. De wedstrijd zelf was, zoals verwacht, van een matig niveau. De Blades waren sterker, maar tot tien minuten voor tijd bleef het 0-0 staan. Op dat moment kreeg de player-manager van Walsall – Alan Buckley – een rotschop in de zestienmeter. Penalty voor de Saddlers en woeste fans op de tribune. Buckley, de vaste strafschopnemer, was te gebleseerd om hem te nemen, maar zijn jonge vervanger Don Penn trapte hem er rücksichtslos in de touwen. 0-1 en Walsall leek veilig, terwijl Sheffield United overgeleverd was aan de resultaten op de andere velden.
Met nog één minuutje op de klok stortte de wereld van de Walsall-fans echter in. De Blades kregen – een terechte - penalty. De vaste penaltynemer van Sheffield United – John Matthews – durfde hem echter niet te nemen. Don Givens, ervaren en maker van veel belangrijke doelpunten, stapte naar voren. Hij had drie goals gemaakt in zijn tien wedstrijden voor Sheffield United en had er volop vertrouwen in dat hij deze ook wel zou maken. Op het moment van nemen veranderde Givens ineens in een Nederlander en keeper Ron Green kon een makkelijke redding maken. Met nog een paar seconden op de klok werd de bal ver weg getrapt en Walsall bleef er in tegen alle verwachtingen. Sheffield United leek gedegradeerd door de resultaten op de andere velden.
De spelers van Walsall dachten een feestje te kunnen vieren met hun meegereisde fans, maar in de jaren tachtig was een voetbalwedstrijd bezoeken ongeveer even gevaarlijk als op een markt in Bagdad lopen. Hooligans van Sheffield United forceerden de hekken. De spelers van Walsall werden geschopt en geslagen, maar zonder zware verwondingen haalden de ze de kleedkamers die door de politie werden bewaakt. Om de hooligans te laten stoppen met hun sloopwerkzaamheden besloot de stadionspeaker een verkeerde uitslag op een van de andere velden om te roepen. Door dit resultaat dachten de Blades dat ze toch veilig waren. Het werd weer rustig, maar nadat ze een paar minuten laten er achter kwamen dat ze voor de gek waren gehouden en Sheffield United toch voor het eerst zou afdalen naar de Fourth Division gingen ze weer helemaal los. Veel fans van Walsall kregen klappen te verduren, maar een paar maanden later mochten zijn weer uitkomen in de Third Division.
Tussen nummer 12 – Newport County - en nummer 21 – Sheffield United - zaten uiteindelijk maar drie punten. De Blades hadden daarnaast ook nog het beste doelsaldo van het hele rechterrijtje met +2 (65-63). Achteraf blijft het bizar dat Sheffield United is gedegradeerd met zulke cijfers. Het zou echter bij slechts één jaartje op het laagste niveau blijven. De club zou in de drie jaren na de degradatie tweemaal promoveren en in 1990 promoveerden ze zelfs naar het hoogste niveau en waren ze in 1992 een van de oprichters van de Premier League. Tegenwoordig is Sheffield United een van de topclubs in The Championship. Walsall zou het jaar na deze Houdini-act opnieuw op de laatste speeldag zichzelf handhaven. Ditmaal met Wimbledon in de rol van de Blades. Slechts op doelsaldo bleven de Saddlers erin. In de jaren erop ontwikkelde de club zich tot een stabiele derdedivisionist. In 1988 promoveerde de club ineens naar het tweede niveau en vanaf toen is de club een beetje het Volendam van Engeland geworden, want maar liefst achtmaal ging de ploeg heen-en-weer tussen de tweede, derde en vierde divisie van Engeland. Tegenwoordig komen ze weer uit op het derde niveau, dat nu de naam League One draagt. De hoofdrolspeler van die dag – Don Givens – vertrok na deze wedstrijd uit Engeland om in Zwitserland te gaan spelen bij Xamax Neuchatel. Daar maakte hij nog 34 goals en werd hij zelfs trainer. Tegenwoordig traint hij Ierland onder 21.