The War of the Roses
Het hoogtepunt voor mij in het Engelse voetbal is niet de finale om de FA Cup. Ook niet het gevecht om de titel in de Premier League en zelfs niet de degradatiestrijd in League Two, vroeger angstaanjagend The Ultimate Drop genaamd. Nee, voor mij is de hoogmis van het Engelse voetbal de derde ronde van de FA Cup. De ronde waarin de kleine clubs topclubs kunnen treffen en waarin zo nu en dan cup shocks voorkomen die nooit meer vergeten worden. Let maar op, ook dit jaar zullen Sutton v Coventry, Wrexham v Arsenal en Shrewsbury v Everton weer van stal worden gehaald in de voorbeschouwingen op deze ronde. Dit jaar zat ik dus weer met spanning de loting te volgen en zoals zo vaak was het redelijk teleurstellend. Welke leuke wedstrijden, maar overal was het de 'grote' club die het thuisvoordeel kreeg. Er was echter één wedstrijd die eruit sprong, ondanks dit feit: Manchester United v Leeds United oftewel The War of the Roses. Sinds 2004 al niet gespeeld, maar nog altijd zingen de supporters zowat iedere wedstrijd liederen over elkaar. Het is jammer dat de wedstrijd op Old Trafford wordt gespeeld, wat de kans op een stunt een stuk kleiner maakt. Toch is deze wedstrijd een reden om deze derby eens wat nader te bekijken en alvast vooruit te blikken op het treffen op de derde januari.
Vaak gaan derby's over voetbal. Deze natuurlijk ook, maar in dit geval gaat het een stuk dieper. Om de oorsprong van deze rivaliteit te begrijpen moeten we terug naar 1455. Sky Sports, Premier League en hooligans waren nog onbekende begrippen. Men zocht het vermaak in andere dingen, zoals elkaar de hersens inslaan. Zo ook de Houses of Lancashire en Yorkshire. Het begon allemaal vredig. Koning Henry III mocht – dankzij zijn vrouw – een gouden roos in zijn wapenschild voeren. Hij kreeg, zoals het een goed vorst beaamd, verschillende kinderen die allemaal een stukje land kregen. Eentje kreeg daarom Lancashire en een andere Yorkshire. Allebei de zoons vonden de roos wel een mooi symbool, maar om zich te onderscheiden kozen ze een andere kleur dan het goud van pa. In Lancashire werd de roos daarom rood en in Yorkshire wit. Dat ging even goed, totdat ze elkaar begonnen te irriteren. Allebei de houses maakten aanspraak op de Engelse troon en dat werd dus meppen. The War of the Roses was geboren. Een van de grootste slagen werd helemaal in het zuiden uitgevochten, bij Barnet. Dat is meteen ook de reden waarom Barnet FC zowel een rode als witte roos met twee zwaarden in haar logo heeft.
Lancashire, Yorkshire en Tudor Rose op een rijtje.
Een andere belangrijke slag was The Battle of Towton, dat bekend staat als 'the bloodiest battle ever fought on English soil'. In totaal stierf tijdens die slag 1% van de Engelse bevolking, een gigantisch aantal. Het kleinere leger van Yorkshire versloeg daar de vechtersbazen van Lancashire. Er vielen ontzettend veel slachtoffers (de helft van de Lancastrians en 1/3 van de Yorkshiremen legde daar het loodje. Uiteraard was het nog niet genoeg en ging de strijd nog een tijdje door. Na jaren van vechten en moorden werd er een verstandshuwelijk geregeld. Het nieuwe wapen werd de Tudor Rose, een combinatie van de rode roos van Lancashire en de witte roos van Yorkshire. Toch bleven beide graafschappen een enorme hekel aan elkaar hebben en dat werd weer extra gevoed tijdens de Industriële Revolutie. De katoenindustrie van Manchester maakte namelijk de wolindustrie van Yorkshire kapot. Manchester werd ineens een rijke stad en het stadsbestuur ging gebouwen neerzetten om het tot dan toe mooiere Leeds af te troeven. Overbodig om te zeggen dat dit nogal kwaad bloed zette in Leeds. Er kwam geen burgeroorlog meer, maar de haat kwam tot vooral in uiting bij cricket (beide counties zijn toonaangevend in de sport). Lancashire speelt namelijk zijn thuiswedstrijden in Manchester en Yorkshire in Leeds. Deze rivaliteit is er nog tot de dag van vandaag in het cricket. Dit is dan ook dé klassieker in deze sport. Maar over naar het voetbal, waar het hier toch om gaat. Voetbal, waar beide counties een enorm belangrijke rol in hebben gespeeld. Er is zelfs ooit een uitspraak over gedaan: Yorkshire was the birthplace of football, but Lancashire is its spiritual home.
Een reuzestap in de tijd brengt ons naar 1906. Voor het eerst staat Manchester United tegenover een club uit Leeds. Leeds United bestaat nog niet, maar de voorloper Leeds City al wel. In Manchester winnen de mannen uit Yorkshire met 0-3. De toon is meteen gezet. Later in het seizoen wordt de tweede en tevens laatste ontmoeting tussen de twee 1-3. Doordat Leeds City daarna ver wegzakt (en uiteindelijk zelfs verdwijnt) speelt Man United jaren niet meer tegen een club uit Leeds. De laatste stad is ook geen voetbalstad. Rugby, dat is wat ze graag zien in Leeds. Er wordt dan ook weinig verwacht van de nieuwe club die in Leeds wordt opgericht: Leeds United. City speelde nooit hoger dan de Second Division, maar bij United spreken ze de ambitie uit om naar het hoogste niveau te gaan en de inwoners van de stad enthousiast te maken voor de voetbalsport. Al na één jaar wordt de club verkozen om in de Second Division te gaan spelen. Dat is wel een kleine feestje waard, maar het verschil met de Red Devils is schrijnend. Man United heeft op dat moment al tweemaal de titel gewonnen en een FA Cup. Van een rivaliteit is totaal nog geen sprake. Op Old Trafford hebben ze op dat moment amper van Leeds United gehoord. Gehate clubs uit Yorkshire zijn Huddersfield Town en Bradford City, maar absoluut niet dat kleine clubje uit Leeds.
De gebroerders Charlton vochten veel veldslagen uit tijdens de derby's
Manchester United zakt echter ver weg in de daaropvolgende jaren. Dé club van Manchester is City, terwijl de Red Devils blij mogen zijn als ze op het hoogste niveau uitkomen. In 1923 is het dan zover: Manchester United degradeert naar de Second Division en daardoor staat er een ontmoeting met Leeds op het programma. Het eindigt in 0-0 op Elland Road. In Manchester winnen de Red Devils. Ook het seizoen erop lukt het Leeds niet om van de Mancunians te winnen (1-3 in Manchester en 0-0 in eigen huis), maar aan het eind van het seizoen zijn het de Whites die het laatst lachen. Leeds United wordt namelijk kampioen, terwijl Man United slechts als 14de wordt. Een seizoen later worden de Red Devils tweede en is de pot tegen Leeds United een jaarlijks evenement. Toch is er nog steeds niet echt sprake van rivaliteit, hoewel de Yorkshire-Lancashire elementen natuurlijk altijd meespelen. Beide clubs zijn in die jaren grijze middenmotors en in 1931 degraderen ze zelfs gebroederlijk naar de Second Division. Leeds promoveert meteen weer terug, terwijl Manchester United nog enkele jaren in het vagevuur moet blijven. Meest opvallend aan deze tijd is dat Leeds United er als eerste in slaagt om de double over de rivaal te doen. In 1928/1929 winnen de Whites thuis met 3-2 en later met 2-1 op Old Trafford. Man United slaagt er pas in 1947 in om voor het eerst beide wedstrijden te winnen. Het zegt wel iets hoe gewaagd beide clubs aan elkaar waren.
In het Interbellum stellen beide clubs dus eigenlijk niet zoveel voor en waren lokale rivalen als Man City en Huddersfield Town veel groter en succesvoller. Waarom dat vandaag de dag niet meer zo is, komt doordat beide clubs een manager aanstelden die de hele club zou veranderen. Voor Manchester United was dat Matt Busby (in 1946) en voor Leeds Don Revie (in 1961). Busby had al vrij snel succes. Na vier tweede plekken in vijf jaar werd de club in 1952 kampioen van Engeland. Dat trucje herhaalde hij in 1956 en 1957. In dat eerste jaar slaagde Leeds erin om weer te promoveren naar de First Division, iets waar ze tien jaar niet in hadden gespeeld. Het was maar van korte duur, want de Whites degradeerden weer snel na drie jaar. In die jaren kregen ze keer op keer billenkoek op Old Trafford, met respectievelijk 5-0, 4-0 en 6-0. Leeds werd door Man United gezien als een van de vele clubs. Nog steeds was er niet echt sprake van een echte haat tussen beide clubs, behalve dan de gebruikelijke banter die altijd plaatsvond tijdens wedstrijden tussen clubs uit Yorkshire en Lancashire.
Met de komst van Don Revie veranderde er veel bij de Yorkshiremen. Hij maakte van Leeds een echte vechtmachine. De bijnaam Dirty Leeds stampt ook uit deze tijd. Naast het feit dat het spel erg gemeen was, zaten er ook echte klassevoetballers in het team van Revie. Die combinatie maakte van Leeds een van de sterkste teams van Engeland. Met het kampioenschap van de Second Division in 1964 was Leeds terug en hoe. De voetballerij stond aan de vooravond van een nieuwe War of the Roses. Een oorlog die jarenlang zou duren en een hele generatie voetbalfans in haar greep hield en dé reden waarom veel oudere fans al reikhalzend uitkijken naar de ontmoeting op drie januari. Dit is namelijk een echte klassieke rivaliteit. Het seizoen 1964/1965 mag je dus als het eigenlijke begin van de haat tussen Manchester United en Leeds United zien. Voorafgaand aan het seizoen was er weinig aan de hand. Man United was het jaar ervoor tweede geworden achter Liverpool en was samen met die club de titelfavoriet. Ook clubs als Tottenham en Everton werden in de gaten gehouden, maar de verwachting was dat het toch echt tussen de Reds en de Red Devils zou gaan. Van Leeds werd weinig verwacht. Die moesten blij zijn met handhaving, volgens de media. Dat zou al een goede prestatie zijn voor een club die zelden op het hoogste niveau uitkwam. Don Revie vond het niet erg dat zijn team niet serieus werd genomen. Die wist wel dat hij uitstekende spelers tot zijn beschikking had en wel eens heel erg ver kon komen dat jaar.
Wedstrijden tussen beide clubs trokken nogal wat publiek
Leeds bleek inderdaad sterk te zijn en op het moment dat Manchester United v Leeds United op het programma stond (op 5 december), deden de Whites het uitstekend met een derde plek. De mannen van Don Revie stonden vier punten achter op de koploper. Dat was – uiteraard – Manchester United. George Best, Bobby Charlton, Nobby Stiles en Denis Law tegenover Bobby's broer Jack Charlton, Billy Bremner, Johnny Giles en Norman “Bite Yer Legs” Hunter. Er zijn mindere clashes te verzinnen. Na een voetbalgevecht van negentig minuten stond er een 0-1 eindstand op het scorebord. Man United – dat tot dan toe van de 9 thuiswedstrijden er 8 had gewonnen en eentje had gelijk gespeeld – was verslagen en de titelstrijd was weer open. Na afloop was er veel geklaag bij de Red Devils over het harde spel van Leeds, maar dat was nog niets vergeleken met wat er later dat seizoen zou gebeuren. Het is ook te makkelijk om altijd te wijzen naar het harde spel van Leeds. George Best verwoorde het erg mooi na afloop van zijn carrière: “That Leeds team are now remembered as the most cynical football team of all time. Although they did deserve that reputation, I hated playing against them, I really did, it must be remembered that they also had a hell of a lot of skill too.” Met andere woorden: een keiharde ploeg met ontzettend veel voetbalkwaliteiten.
Een sprongetje in het seizoen brengt ons naar eind maart. Er doen nog maar drie clubs mee voor de titel: Chelsea, Leeds United en Manchester United. De eerste twee hebben evenveel punten, terwijl de Mancunians volgen op een puntje met een wedstrijd meer gespeeld. Nummer vier Tottenham had zelfs twee wedstrijden meer gespeeld en staat op elf punten. Destijds nog in een tweepuntensysteem dus bijna niet meer goed te maken. Er waren eigenlijk er nog maar drie clubs over die de titel konden pakken. Alle drie de teams hadden ook iets heel 'eigens': Chelsea was de club van de high society en had een arrogante Londense uitstraling, Manchester United was de lieveling van de media en Leeds was de keihard voetballende ploeg die vooral populair was bij de zogenaamde gewone man. Buiten de titel ging ook de strijd om de FA Cup tussen deze drie clubs, want samen met Liverpool hadden ze de halve finale bereikt van dat toernooi. Het lot koppelde Leeds en Man United aan elkaar. Locatie: Hillsborough, het stadion van Sheffield Wednesday. Beide clubs hadden de ronde ervoor geïmponeerd. Leeds had met 0-3 gewonnen bij Crystal Palace en Man United was met 3-5 te sterk voor Wolverhampton Wanderers. Leeds United v Manchester United was dan ook – meer dan de andere halve finale – dé wedstrijd waar iedereen naar uitkeek. Maar liefst 65.000 man werden er in een uitverkocht Hillsborough gepropt.
Ondanks dat Leeds het team in vorm was (ze waren al 20 wedstrijden op rij ongeslagen), wezen de bookies Man United aan als favoriet. Dit omdat Leeds een erg matig verleden had in de FA Cup. Slechts eenmaal werd de kwartfinale gehaald, voor de rest werd de club altijd vroeg uitgeschakeld. Tussen 1953 en 1962 verloor de club zelfs al haar wedstrijden in de beker. Man United had toen de FA Cup al meerdere malen gewonnen en wist wat het was om belangrijke wedstrijden te spelen. Voor Leeds was dit de grootste wedstrijd tot nu toe in de historie van de club. Voor de wedstrijd werd het vuurtje al flink opgestookt en Hillsborough kolkte van haat op het moment dat beide teams in de tunnel klaar stonden om het veld op te gaan. De oude Lancashire-Yorkshire rivaliteit begon weer op te spelen en al in de tunnel kwam het tot een opstootje tussen de spelers. Op het veld ging het niet anders. Er werd geschopt, geslagen en de tackles vlogen om ieders oren. Zelfs stylisten als Denis Law en Bobby Charlton waren meer bezig met schoppen, dan voetballen. Billy Bremner kreeg een stomp op zijn neus, wat als gevolg had dat zijn witte shirt langzaamaan rood ging kleuren. Nog altijd beter dan Denis Law, wiens shirt aan flarden werd getrokken door Jack Charlton. De enige die een rustige dag hadden waren de keepers, want veel kansen waren er niet. Het bleef bij 0-0 en zelfs bij het verlaten van het veld werd er nog gevochten. Uiteraard volgden de fans ook. The War of the Roses leek opnieuw uitgevochten te zijn in Sheffield.
Denis Law met zijn shirt aan flarden en de krant van de volgende dag
De kranten waren de volgende dag erg uitgesproken in hun commentaar over de wedstrijd. In de Yorkshire Post omschreef een journalist de wedstrijd als volgt: “Both sides behaved like a pack of dogs snapping and snarling at each other over a bone.” Ook in The Times veel aandacht voor het vechtvoetbal: “The sooner Manchester United and Leeds United take a hard appraising look at themselves and each other in the cracked mirror of Hillsborough, Sheffield, the better for all concerned before they come to shape the replay of this FA Cup semi final tie at the Nottingham Forest ground on Wednesday. They will now see behind them only the broken image of two renowned clubs and a sad distortion of the game of football. It would be simple enough to turn to the chilly comfort of philosophy, to suggest that all should be forgotten and a fresh start made, but it is not as easy as that. This angry, shabby affair of naked intimidation and moments of physical violence should be held up as a permanent warning to all those who bow to mammon at the expense of ethical standards. Those who live by the sword in the end may find it to be double edged.” Iedereen viel over elkaar heen om de wedstrijd een schande voor het voetbal te noemen, terwijl de media net zo goed mee had gedaan aan het opstoken van het vuurtje voorafgaand aan het duel.
Vier dagen later was de replay. Ditmaal was de City Ground van Nottingham Forest de plaats van handeling. Een stukje kleiner, zodat er minder problemen op de tribune zouden ontstaan. Toch zat het ook daar weer ramvol met 46.300 man. De messen waren weer geslepen, maar ditmaal was er toch meer sprake van een voetbalwedstrijd in plaats van een schoppartij. De eerste helft was Man United de bovenliggende partij, maar naarmate de wedstrijd vorderde nam Leeds – onder leiding van Billy Bremner – het initiatief over. Het was ook de rossige Schot, met de veelzeggende bijnaam 10 stone of barbed wire, die in de 89ste minuut de 1-0 maakt. Het bleek de enige goal te zijn en alles en iedereen die Leeds een warm hart toedroeg werd gek. Leeds United mocht voor het eerst uitkomen op Wembley. Helaas voor de Whites werd de finale met 2-1 verloren van Liverpool. Nog erger was dat een paar competitierondes voor het einde op Elland Road met 0-1 werd verloren van Manchester United. Uiteindelijk bleek dat genoeg te zijn voor de titel voor de Red Devils. Beide clubs eindigde namelijk met het zelfde aantal punten, maar de Mancunians hadden een beter doelsaldo. Net geen prijzen dus voor Leeds, maar de ploeg had naam gemaakt en werd een factor om rekening mee te houden. En dat niet alleen; de rivaliteit tussen beide Uniteds was geboren. Vanaf nu zou er geen wedstrijd meer worden gespeeld tussen beide clubs waarbij haat geen rol zou spelen.
Een jaar later werd Leeds United opnieuw tweede in de competitie, ditmaal achter Liverpool. Man United werd vierde en dat was een fikse tegenvaller voor de Mancunians. De onderlinge confrontaties eindigde allebei in 1-1 en weer was het meer het schoppen dan het voetbal dat de boventoon voerde. De spelers begonnen ook echt een hekel aan elkaar te krijgen. Tijdens het kerstdiner van de familie Charlton zal het dan ook erg gezellig zijn geweest. In het seizoen 1966/1967 zaten de stadions flink vol, als gevolg van de wereldtitel voor Engeland. Voetbal was helemaal in. Leeds werd vooraf getipt voor de titel, maar werd uiteindelijk slechts vierde. Man United won de titel, maar tegen Leeds werd er niet gewonnen (1-3 op Elland Road en 0-0 in eigen huis). Het was een smetje op de titel, maar twaalf maanden later was dat helemaal vergeten: Manchester United won als eerste Engelse club de Europa Cup I. Leeds won dat jaar ook haar eerste prijzen: de League Cup en de UEFA Cup. 1968 staat bekend als een topjaar voor Manchester United, maar vanaf dat jaar waren de rollen omgedraaid in de derby. Waar Leeds steeds beter en beter werd, ging het met Man United bergafwaarts. In 1968/1969 seizoen wonnen de Red Devils de eerste confrontatie nog met 0-1, maar dit zou meteen de laatste zege zijn in lange tijd. Pas veertien wedstrijden later zouden de Mancunians erin slagen om de Whites weer eens te verslaan.
In 1969 lukte het de mannen van Don Revie dan eindelijk om de landstitel te pakken. Manchester United werd slechts elfde en na afloop van het seizoen stapte Matt Busby op. Langzaamaan werd het minder in Manchester. De club werd middenmotor en uiteindelijk zelfs degradatiekandidaat. In 1974 gebeurde het onvermijdelijke en degradeerde de club uit de First Division. Voor Leeds was het juist de beste periode uit de clubgeschiedenis. Zowel in 1970, 1971 als 1972 was stond de club bovenaan in de coëfficiëntenlijst van de UEFA, die gaat over de prestaties van een club over de periode van vijf jaar. Het lukte alleen niet om de Cup met de grote oren te winnen. Het dichtste bij die prijs waren ze in 1970, toen een formidabel Celtic ze in de halve versloeg in de moeder aller Battles of Britain. Andere bekers stroomden wel binnen, zoals de UEFA Cup in 1971, de eerste FA Cup in 1972 en een nieuwe landstitel in 1974. In 1973 (Europa Cup II) en in 1975 (Europa Cup I tegen Bayern) werden er finales verloren. Sowieso was Leeds – ondanks het vele zilverwerk - een club die veel prijzen aan zich voorbij zag gaan. In 1970 en 1973 werd de FA Cup finale verloren en vanaf 1970 werd de club drie keer op rij tweede in de competitie met minimale verschillen.
Kijk naar het veld en je ziet dat dit een loodzware wedstrijd beloofd te worden
In deze jaren verloor Leeds zelden wedstrijden tegen de rode buurman. Ondanks het sportieve verschil waren het steeds verhitte potjes. De mooiste waren voor de halve finale van de FA Cup van 1970. Voor Man United was de beker nog de enige manier om wat te maken van het seizoen, terwijl Leeds nog streed voor de landstitel, de beker en de Europa Cup I. Net zoals vijf jaar eerder was Hillsborough het toneel van de halve finale. De tijden waren wel flink veranderd, want nu waren de Mancunians de underdog. Het werd opnieuw meer een gladiatorengevecht dan een voetbalwedstrijd. Einduitslag werd logischerwijze 0-0. Ook de replay was een loodzware wedstrijd, die wederom in 0-0 eindigde. Destijds werd er net zo lang gespeeld totdat er een club won, dus een nieuwe replay was noodzakelijk. Ditmaal lukte het Leeds om op het tandvlees langs de rivaal te komen. Het werd 1-0 en Leeds United stond in de finale. De prijs die ze ervoor moesten betalen was hoog. Niet alleen werd de FA Cup finale verloren, ook de Europa Cup I en de landstitel gingen aan de neus van de Whites voorbij. Het is geen rare gedachte om te denken dat het zware trio wedstrijden tegen de Mancunians er aan heeft bijdragen dat de Leeds-spelers leeg waren op het einde van het seizoen. Zoete wraak komt er vier jaar later, wanneer Leeds United voor de tweede keer kampioen wordt. Terwijl het feest is in Leeds, vloeien er tranen in Manchester: de Red Devils zijn gedegradeerd. Op het kampioensfeest in Yorkshire wordt dit feit met veel vreugde bezongen. Smetje op het feest is dat Don Revie heeft besloten manager van Engeland te worden. Achterfa gezien het begin van het einde van Leeds.
In het jaar dat Manchester United in de Second Division speelt komt het vaak voor dat er meer Mancunians tijdens uitwedstrijden in het stadion zitten dan thuisfans. Hooligans durven vaak veel als ze in de meerderheid zijn en de Red Army ontstaat, een groep tuig dat uit naam van Manchester United de boel aan diggelen slaat. Ook bij Leeds ontstaat er een soortgelijke beweging: de Service Crew. Ze komen elkaar tegen in 1975, wanneer Manchester United weer is gepromoveerd naar de First Division. De dagen dat de twee clubs het voetbal op het veld domineren zijn over, maar naast het veld zijn ze nog altijd de grote jongens. Opnieuw werd de War of the Roses uitgevochten, maar nu met messen, kapotgeslagen flessen en stoelpoten. Engelse voetbalstadions werden een nare plek om naartoe te gaan en de toeschouwersaantallen liepen schrikbarend terug. Hooligans heersten op de terraces en wat er op het veld gebeurde maakte ze eigenlijk geen bal uit, zolang er maar gemept kon worden naast het veld. Wedstrijden tussen beide clubs eindigen vaak in een orgie van geweld, drankgelag en racistische spreekkoren. Dit duurde tot 1982, want in dat jaar degradeerde Leeds United. Tot de club in 1990 kampioen werd van de Second Division werd de derby niet meer gespeeld, tot opluchting van de politie.
Gebeurde er van 1975 tot 1990 buiten het geweld op de tribunes niets tussen beide clubs? Jawel, want voor het eerst vond er een grote transfer plaats tussen beide clubs. Twee van de beste spelers van Leeds United – de Schotten Joe Jordan en Gordon McQueen – vertrokken in januari 1979 naar Manchester United. De fans van Leeds waren razend, want dit maakte duidelijk dat hun club totaal geen ambitie meer had. Voor McQueen kreeg Leeds het hoogste bedrag dat een Engelse club ooit van een andere Engelse club had ontvangen, maar dat maakte niet veel goed voor de fans van de Whites. Gordon McQueen maakte het nog bonter door bij het ondertekenen van zijn contact de volgende uitspraak te doen: “Ask all the players in the country which club they would like to play for and 99% would say 'Manchester United'. The other 1% are liars.” Dit was de man die de Whites aanbeden. Hij had Jack Charlton geruisloos opgevolgd en was een van de belangrijkste spelers van het kampioensteam van 1974. Dit voelde niet alleen als een dolksteek in de rug, dit was er een van de smerigste soort. De Mancunians vonden het schitterend en tot op de dag van vandaag worden er shirts verkocht met deze uitspraak erop. De eerste keer dat McQueen weer op Elland Road speelde werd hij uitgefloten en bekogeld met bekers pis en munten. Hij was het mikpunt van spot, toen de Mancunians leken te verliezen. Dat was buiten McQueen gerekend, want uitgerekend hij kopte de 1-1 binnen. Dat was niet zo slim van de Schot, want die woonde nog altijd in Leeds. Zijn huis werd vol geschilderd met het woord “Judas” en hij werd continue telefonisch bedreigd. Dat zijn overstap niet snel vergeten blijkt wel uit iets dat McQueen in 2004 meemaakte. McQueen: “I went to Elland Road in 2004 and saw T-shirts saying 'United Scum – Jordan, McQueen, Cantona and Ferdinand’. They had them in kids’ sizes for people not even born when I was around.”
Gordon McQueen en Joe Jordan: géén populair duo meer in Leeds
Het vertrek van de twee Schotten bleek uiteindelijk toch de doodsteek te zijn voor Leeds. Het gebrek aan ambitie zorgde ervoor dat er meer spelers vertrokken en in 1982 gebeurde het onvermijdelijke: Leeds United degradeerde, nadat het acht jaar eerder nog kampioen was geweest. De derby werd daardoor ook zes jaar niet gespeeld, totdat Howard Wilkinson een nieuwe vechtmachine creëerde aan Elland Road. Met mannen als Vinnie Jones - die iedereen schrik aanjoeg - en de geniale Gordon Strachan. De kleine rode Schot moest weg bij Man United en nam net zoals Johan Cruijff wraak op de club die hem niet meer goed genoeg vond. Begin jaren 90 was Manchester United een club die veel geld uitgaf, maar het steeds niet lukte om kampioen te worden. Na de promotie deed Leeds meteen weer mee om de bovenste plaatsen. De Whites eindigde als vierde, terwijl Man United tegenvallend zesde werd. De derby's waren geen goede wedstrijden en eindigde allebei in een gelijkspel. Het hooliganisme was wel wat verdwenen, maar op het veld ging het er nog altijd hard aan toe. Ook het jaar erop kwam er geen winnaar uit de bus tijdens de competitiewedstrijden. Ze werden allebei 1-1. Zowel in de FA Cup als de League Cup werd Leeds United aan Manchester United gekoppeld en allebei de keren was het Leeds dat thuis mocht spelen. Uitslagen 0-1 in de FA Cup en 1-3 in de League Cup (die Manchester United won). Wie het laatst lacht, lacht het best en dat ging ook in dit geval op. Mede dankzij een geniale Eric Cantona kon Leeds het verschil maken en uiteindelijk werden de Whites met vier punten voorsprong op de Mancunians kampioen. Leeds was terug en hoe!
De verkoop van McQueen en Jordan was pijnlijk, die van Rio Ferdinand heel vervelend (hoewel het geld veel goed maakte) en de Judasactie van Alan Smith zal niet snel worden vergeten. Er is echter een overstap die meer consequenties heeft gehad dan de andere vier bij elkaar en dat was de beslissing van Wilkinson om Eric Cantona voor anderhalf miljoen pond naar Manchester United te laten vertrekken. De Fransman was lastig, maar dan nog verkoop je hem niet voor een uitverkoopprijsje aan je grootste concurrent. Wilkinson deed dat wel en niet alleen ontliep Leeds het jaar erop maar ternauwernood de degradatie, (Leeds had slechts twee punten meer dan Crystal Palace, dat eruit vloog) aartsrivaal Man United werd ook nog eens kampioen. En daarna nog eens, en nog eens en nog eens. Uiteindelijk won de club met Cantona in de gelederen vier titels in vijf jaar. Zoals de reclames met Rijk de Gooijer in die tijd gingen “Foutje, bedankt.”. Toch bleef de derby een wedstrijd op zich, want hoezeer Man United ook heerste in de jaren 90 er werd slechts tweemaal op Elland Road gewonnen door de Mancunians in dat decennium. Het Lancashirerood van de shirts werkte blijkbaar als een lap op een stier voor de Leeds-spelers. De 3-1 overwinning voor Leeds in 1995 bleek achteraf zelfs cruciaal, want had Man United daar een puntje gepakt, dan waren zij en niet Blackburn Rovers kampioen geworden.
Een nieuwe eeuw, nieuwe kansen. Leeds speelde rondom de Millenniumwisseling het beste voetbal van Engeland en een nieuwe titel leek slechts een kwestie van tijd. Het waren ook mooie tijden voor de rivaliteit tussen beide clubs, want nu waren het ook sportief weer rivalen. Opvallend is wel dat Leeds amper meer wedstrijden won van de Mancunians. Van de 1-0 in september 1997 tot en met een 1-0 overwinning in september 2002 bleef Man United 9 wedstrijden op rij ongeslagen tegen de aartsrivaal. Een rivaal die toch echt meedeed om de bovenste plekken, wat het nog opvallender maakt dat Leeds zelden won. Die overwinning in 2002 is tot op vandaag de dag de laatste die Leeds heeft geboekt. Een knappe, want dat jaar was de ondergang van de Whites ingezet. Spelers vertrokken (waaronder Rio Ferdinand naar Man United) en Leeds werd ineens 15de. In de drie confrontaties die na die 1-0 werden gespeeld was het Man United dat twee keer won waarna de allerlaatste derby tot aan vandaag in 1-1 eindigde. Daarna degradeerde Leeds en verdween de derby voor zes jaar van de voetbalkalender. Overigens pleegde Alan Smith (geboren en getogen in Leeds) na die degradatie hoogverraad door eerst te verklaren bij Leeds te willen blijven, daarna misschien wel te vertrekken maar zéker niet naar de rode rivaal en uiteindelijk toch dáár te tekenen. Gordon McQueen had een opvolger en nog altijd is het onmogelijk voor Alan Smith om naar Elland Road te komen om een potje voetbal te kijken, zonder dat daarbij zijn hersens worden ingeslagen. De band Scatter (de zangeres is een Leeds-fan) maakte zelfs het liedje Judas over de transfer van Alan Smith.
Een badgekisser die de overstap maakt is een ware doodzonde.
De meest geruchtmakende derby in die laatste jaren vond plaats op 3 maart 2001 op Elland Road. Leeds streed om een plekje in de Champions League, terwijl Man United eigenlijk al zeker is van de titel. Het zou overigens wel een goed seizoen worden voor Leeds, aangezien ze de halve finale zouden halen van de Champions League. Een jaar eerder haalde Leeds ook een Europese halve finale, maar dan van de UEFA Cup. Die werd overschaduwd doordat er in Istanboel twee Leeds-fans werden doorgestoken door “fans” van Galatasaray. Destijds werden er na het incident zelfs door Mancunians bloemen neergelegd bij Elland Road. Een paar maanden later was het helemaal vergeten en werden er in het uitvak spandoeken ontrolt met teksten als: “Galatasaray Reds” en “MUFC Istanbul Reds”. Als reactie daarop volgden er meteen liedjes waarin de vliegtuigramp in München werd bezongen. Stoeltjes vlogen over en weer en uiteindelijk werden de spandoeken en de personen die ze hadden opgehangen gearresteerd. De rivaliteit had een nieuw dieptepunt bereikt. Toch was Man United-fan Gary verbaasd dat de Leeds-fans agressief reageerden op de Galatasaray-spullen: “I love the way they think its ok to throw paper aeroplanes and sing munich chants is fine, but if our lot started wearing galatasaray shirts and singing songs about it they would go sick... Hope none of our fans stoop to their sick league 2 level.” De wedstrijd zelf eindigde in 1-1, met veel commentaar na afloop. De Red Devils waren namelijk nogal geholpen door de scheidsrechter, iets dat Lucas Radebe de volgende uitspraak ontlokte: “Maybe it is a case of one rule for United and one rule for everyone else.” Hij had wel een punt, want een natrappende Barthez kreeg geen rood en om onduidelijke redenen werd er in de laatste minuut een eigen doelpunt van Wes Brown afgekeurd. Zelfs Alex Ferguson gaf na afloop een beetje toe dat ze geluk hadden gehad met de scheidsrechter. Een unicum voor Ferguson.
Nu de loting heeft uitgemaakt dat het de War of the Roses opnieuw plaats gaat vinden is de rivaliteit ineens weer springlevend. Een kijkje in het rode kamp leert ons dat Leeds nog steeds intens gehaat wordt, ondanks dat het al lang geleden is dat beide clubs tegen elkaar speelden. Manchester United-fan Stephen legt uit hoe hij tegen de rivaliteit met Leeds aankijkt: “This rivalry with Leeds is bigger than the scouse twats, bigger than the Chelski scum, and miles bigger than the bitters.” Dat de Mancunians toch wel erg uitkijken naar de wedstrijd tegen Leeds in de FA Cup bleek wel uit de woorden van Peter op het moment dat het nog niet zeker was of Leeds de replay tegen Kettering zou winnen: “I for one, do not care about any other fixture this year half as much as this one. If they lose to Kettering, I will cry.” Ook voor Anton is er maar één rivaal en dat is Leeds: “The young lads don't rate this match. They hate Liverpool, Chelsea, Arsenal, City and have not worn a United shirt long enough to know that our true bitter rivals are the Leeds scum. Hated them for winning title in 1992, but love them for being crazy enough to then proceed to sell Cantona for £1.1 million and send us onto 16 years of glory glory man utd. We all hate Leeds scum! We all hate Leeds scum! We all hate Leeds scum! We all hate Leeds scum!”
Ook bij Leeds heeft men er zin in. Zo'n 8500 Whites zullen de reis over de Pennines maken om naar Manchester te gaan. Ondanks de hoge ticketprijzen hadden ze makkelijk het driedubbele aantal fans kunnen meenemen. Manure wordt namelijk tot op het bot gehaald daar. Voor fan Neil is Alex Ferguson degene die bij hem het bloed onder de nagels vandaan haalt: “I hate that arrogant prick. Do you know what's the difference between Alex Ferguson and God is? God doesn't think he's Alex Ferguson.” Er zijn weinig fans die geloven dat Leeds voor het eerst sinds 1981 gaat winnen op Old Trafford, maar volgens Leeds-fan Tommy gaan de Whites wel winnen op een ander vlak: “There is one thing we will beat them at and that is the noise. 8,500 Leeds fans against 61,500 Asians and Cockney cunts from Kent. Beat them hands down, Old Trafford half of them can't speak English never mind sing a song.”Toch lijkt niet iedereen blij te zijn met de loting. Ik sprak zelfs een Leeds-fan die het weinig doet: “For me they're not the rival, it's Huddersfield Town. Local derby, same league, and I would rather have done them last month than give a monkey's sp*unk about an obstacle FA Cup game which we won't win. 60 years of idiots singing Munich songs and now they're gonna be throwing Turkish Delights into the crowd in January. It just bores me, all of it.” Het houdt de gemoederen in ieder geval goed bezig daar in Noord-Engeland. Ik kijk met veel plezier uit naar deze wedstrijd. Het mooiste zou zijn als het gelijk wordt, zodat er nog een replay komt op Elland Road. Daar in Leeds een avondwedstrijd is natuurlijk nog veel meer beladen dan deze middagpot in Manchester.
De laatste uitvoering van de derby op Elland Road in oktober 2003
Met dank aan: Historical kits, Man Utd Talk, Vital Leeds en Mighty Leeds
Site Navigation 
